Kök Büyümesi

KÖK BÜYÜMESİ

Bitkilerde, Bor (B) noksanlığı stresinin ortaya çıkışıyla birlikte çok farklı morfolojik ve fizyolojik değişiklikler kendini göstermektedir. Bu değişiklikler, öncelikle bitkilerin en hızlı büyüyen kısımlarında, özellikle köklerde ortaya çıkmaktadır. Vejetatif büyüme sürecinde kök büyümesi yeşil aksam büyümesinden çok daha fazla etkilenmektedir. Bazı denemelerde, bitkilerin, bor beslenmesinin yeterli olduğu koşullardan alınıp borun tamamen eksik olduğu bir beslenme ortamına transferi sonrasında kök büyümesinin saatler içinde ani bir durma gösterdiği bilinmektedir. Benzer durum Kalsiyum (Ca) noksanlığı koşullarında da ortaya çıkmakta olup, kök büyümesindeki anılan çarpıcı düşüşler, B’un bitki türlerinin çok büyük bir bölümünde bitki içinde taşınabilirliğinin çok düşük olmasıyla ilişkilidir. Bir başka deyişle, toprakta bor noksanlığı olduğunda, bitkide var olan bor, bitki içinde örneğin kök uçları veya çiçek organları gibi bor ihtiyacı yüksek olan yerlere taşınamamaktadır.

Aşağıda Kanola bitkisinde görüldüğü gibi, bor noksanlığı koşullarında yeşil aksam büyümesinde belirgin bir azalma veya yapraklarda herhangi bir bor noksanlığı belirtisi ortaya çıkmadan önce, kök büyümesinde önemli azalmaların olduğu bulunmuştur. Tabii, böylesi bir sorununun üreticiler tarafından tarla koşullarında görülmesi veya anlaşılması çok kolay değildir. O nedenle zaman zaman yaprak analizlerinin yapılmasında ve analizlerin bitkilerin en genç yapraklarında gerçekleştirilmesinde yarar bulunmaktadır.

Fizyolojik anlamda, borun kök büyümesi üzerindeki çarpıcı düzeydeki olumsuz etkisinin arkasında bir kaç faktör belirleyici bir rol oynamaktadır. Bitkilerde borun en iyi bilinen fonksiyonu hücre duvarlarıyla ilgilidir. Bor noksanlığında hücre duvarlarının stabilitesinde, mekaniksel özelliklerinde ve direncinde ve fizyolojik fonksiyonlarında bozulma ve tahribatlar ortaya çıkmakta ve bu değişiklikler hücre uzaması ve büyümesi üzerinde durdurucu etki yapmaktadır. Toksik etkisi çok yüksek olan serbest oksijen radikallerinin miktarının bor noksanlığında kök büyüme uçlarında yüksek miktarlarda birikmesi ve hücre tahribatına yol açması, kök büyümesinin bor noksanlığına karşı duyarlı olmasının bir başka nedeni olarak gösterilmektedir.